نظام سازی فلسفی زیربنای نظام سازی اجتماعی است

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام والمسلمین سیدحسین حسینی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 30 شهریورماه در نشست علمی «نشست علمی نظام سازی فلسفی زیربنای نظام سازی اجتماعی» که از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با بیان اینکه سیستم و نظام براساس تعریف برخی، مجموعه و یا ترکیبی از عناصر مرتبط با هم و دارای هدف هستند، گفت: 72 مجمع بررسی های اقتصاد اسلامی برگزار شده است و بنده مقاله الگوی ترغیب در اسلام را ارائه کردم که هدف آن نوعی نظام مندی برای الگوی ترغیب در نظامات اجتماعی بود.  75 مقاله نظام آموزشی حوزه های علمیه را نوشتم که نوعی طراحی نظام آموزشی برای حوزه بود. روش به کار رفته مبنا و هدف در سیستم و ... بود.

وی افزود: در تعبیر دیگر، سیستم و نظام یک مجموعه ترکیبی از عناصر مختلف با هدف و دارای انسجام و یکپارچگی است تا به آن هدف برسند و البته مبتنی بر یکسری اصول و مبانی. این تعریف در برابر دو آفت جزئی نگری و ردیف انگاری است.

حسینی افزود: الان فضای جامعه بیشتر درگیر فلسفه های جزئی است ولی ما نیاز به کلان فلسفه ها داریم و نظام سازی اجتماعی بدون نظام سازی فلسفی قابل تحقق نیست. خانم جان هش در کتابی در مورد تاریخ فلسفه غرب به تبیین حدود دوهزار سال اندیشه فلسفی غرب تا کانت، هگل، مارکس، نیچه، هایدگر و یاسپرس پرداخته است و موضوع بحث او هم این است که چه چیزی فلاسفه غرب را شگفت زده کرده است.

وی اضافه کرد: در لابلای فصول در جایی که سراغ هیوم، جان لاک و ... رفته است یک قاعده از خودش بیان کرده است و می گوید در دوره هایی که شک دامنگیر فضای اجتماعی می شود نظریات گسترده و فراگیر و دستگاه بزرگ فلسفی ایجاد نخواهد شد و در عوض فلسفه هایی ایجاد می شوند که خرده فلسفه هستند. وی فیلسوفان پیرو را از پیشرو جدا کرده است و معتقد است در فضای بهم ریخته فلاسفه پیرو بیشتر هستند.

این پژوهشگر فلسفه با بیان اینکه در دوره بعد از انقلاب در کشور ما هم فضای فلسفه عمدتاً خرده فلسفه است تا کلان فلسفه و مادر و پیشرو، اظهار کرد: هرش اندیشه فلسفی را از دستگاه فلسفی جدا می داند؛ دستگاه فلسفی مکاتب و سیستم فلسفی هستند که با اندیشه تفاوت دارند؛ ویژگی نظام فلسفی انسجام و وحدت و یکپارچگی است؛ خانم هرش از بین این همه فلاسفه فقط سه نفر را انتخاب کرده است؛ در دوره باستان، ارسطو، در قرون وسطی، توماس داکن و در عصر جدید، هگل یعنی حتی کانت را هم ذکر نکرده است که البته بر او در این زمینه نقد وارد است که چرا کانت را که معماری منظم از فلسفه غرب ارائه کرده است، حذف می کند.

وی با تأکید بر اینکه مدعای اصلی بحث بنده این است که نظام سازی فلسفی زیربنای نظام سازی اجتماعی است، ادامه داد: به بیان دیگر نظام سازی اجتماعی مؤخر بر نظام سازی فلسفی است و خیلی از سؤالات فلسفی باید پاسخ داده شود تا بتوان سخن از نظام سازی اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و ... به زبان آورد. آیا ما به سؤالات پیشینی پاسخ داده ایم که بخواهیم سراغ نظام سازی حقوقی و اقتصادی و ... برویم؟ می توان رفت ولی فضای فکری را دچار آشوب خواهد کرد و از منظر روشی، غلط است.

حسینی تصریح کرد: ما به حرکات رفت و برگشتی نیاز داریم ولی تا به سؤالات پاسخ ندهیم نتیجه نمی گیریم؛ مثلاً از جمله این سؤالات، مبانی فلسفی انسان شناسی است. آیا نظام حقوقی در ذیل نظامات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی است؟ یا خودش قسم دیگری است؟ اگر نظام حقوقی را در ذیل نظام سیاسی بردیم، در این صورت در تمام نظامات حقوقی باید قدرت مطرح باشد زیرا در فلسفه سیاسی، قدرت، محوریت دارد.

حسینی تصریح کرد: همین قضیه در مورد نظام سازی دفاعی و اداری و ... هم وجود دارد، یعنی باید ببینیم که نظام اداری را باید در ذیل کدام کلان نظام قرار دهیم؛ کسانی از نظام باورها و تربیت و تعلیم و اخلاق و ... سخن می گویند ولی کدام بر دیگری حاکم است و کدام مهم و کدام اهم است زیرا همه هم مهم هستند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه این دست پرسش ها باید در مطالعات نظام سازی فلسفی دنبال شود، گفت: ما نیاز به مکتب فلسفی جامع داریم تا به این سؤالات کلی جواب دهد و خرده فلسفه ها توان این کار را ندارند و البته این کار بسیار سخت است؛ کانت معتقد بود که راه فلسفی، راه پرتیغ و خار است و لازم هم نیست که همه سراغ آن بروند زیرا تیغ به دست و پای آنان خواهد رفت.

وی با اشاره به روش فلسفه ورزی، افزود: مهم ترین کار در این زمینه تحدید مفهومی است زیرا سنخ و کار فلسفه شفاف سازی مفاهیم است و تا این کار نباشد، نمی توان وارد مراحل دیگر شد.

انتهای پیام